Tajemnica komórek jajowych rozwiązana. Wiemy, jak zachowują młodość przez dekady
24 lipca 2025, 10:29Kobiety rodzą się z 1-2 milionami oocytów, z których powstają komórki jajowe. Do menopauzy ich liczba spada do kilkuset. Każda z tych komórek musi przez około 50 lat unikać zużycia się, by móc dojrzeć i być gotową do zapłodnienia. Nowe badania pokazują, w jaki sposób komórki to osiągają. Badając ponad 100 świeżo podarowanych nam jajeczek, największy zbiór tego typu, odkryliśmy zadziwiająco minimalistyczną strategię, która pomaga komórkom pozostać w stanie dziewiczym przez wiele lat, mówi doktor Elvan Böke z Centre for Genomic Regulation.
Mieszkańcy Teotihuacán przodkami Azteków? Duńczycy próbują odczytać tamtejsze pismo
8 października 2025, 08:44Teotihuacán, jedno z najwspanialszych miast i kultur Ameryki, wciąż stanowi dla nas tajemnicę. Miasto zaczęło rozwijać się około I wieku przed naszą erą. W okresie największego rozkwitu, pomiędzy III a VI wiekiem mieszkało w nim być może 200 tysięcy osób, należało więc do największych miast świata. I mimo, że sporo wiemy o jego kulturze, wspaniałych zabytkach czy wpływach politycznych, zagadkę wciąż stanowią jego mieszkańcy. Nie wiemy, kim byli, do jakiej grupy etnicznej należeli
Najstarszy stos kremacyjny Afryki. Unikatowy zabytek łowców-zbieraczy z epoki kamienia
7 stycznia 2026, 10:43Przed około 9500 laty u stóp góry Hora w północnym Malawi społeczność łowców-zbieraczy skremowała zmarłą kobietę. To najstarsza kremacja w Afryce, najstarszy na świecie stos kremacyjny zawierający szczątki dorosłej osoby oraz jedna z niewielu takich struktur wiązanych ze społecznościami łowiecko-zbierackimi. O ile bowiem znaleziono znacznie starsze szczątki skremowanych ludzi, pochodzące nawet sprzed 40 000 lat, to pierwsze stosy kremacyjne – struktury zbudowane specjalnie na potrzeby pochówku ciałopalnego – pojawiają się w zapisie archeologicznym dopiero 30 000 lat później.
Nieznany gatunek małpy człekokształtnej zmieni poglądy na ewolucję człowieka?
30 marca 2026, 09:17Spędziliśmy pięć lat na poszukiwaniach takich skamieniałości, bo gdy przyjrzeliśmy się bliżej drzewu filogenetycznemu wczesnych małp człekokształtnych stało się jasne, że czegoś tam brakuje, a brakujący element znajduje się w Afryce Północnej, mówi Hesham Sallam, paleontolog z Uniwersytetu w Mansoura. Opublikowane na łamach Science badania przeprowadzone przez Sallama i jego kolegów oraz naukowców z Uniwersytetu Południowej Kalifornii (USC) mogą zmienić poglądy na ewolucję człowieka. Uczeni znaleźli bowiem szczątki nieznanego dotychczas gatunku.
Scytami rządziły dziedziczne elity
6 lipca 2026, 10:47Zespół genetyków i archeologów z Niemiec, Kazachstanu, Australii i Korei Południowej – kierowany przez Ayshin Ghalichi i Ainash Childebayevą – przebadał genomy 85 osób pochowanych na stepach Eurazji między 900 a 200 rokiem p.n.e., w czasach, gdy obszar ten zamieszkiwały koczownicze ludy określane zbiorczo mianem Scytów. Na podstawie badań archeologicznych wiemy, że społeczeństwo scytyjskie nie było egalitarne. Wielkie kurhany, bogato wyposażone groby, ślady trepanacji czaszek wykonywanych zapewne w celu zabalsamowania zwłok możnych zmarłych, sugerują istnienie elity. Ghalichi, Childebayeva i ich zespół chcieli dowiedzieć się, czy władza i status przechodziły z pokolenia na pokolenie w obrębie rodu, czy raczej zdobywano je własnymi zasługami.
Niebezpieczne miedziane rury
22 stycznia 2010, 13:46Badacze z Amerykańskiego Towarzystwa Chemicznego przestrzegają przed miedzianymi rurami doprowadzającymi wodę pitną. Z ich badań wynika bowiem, że miedź przedostaje się do wody, kumuluje w organizmie i z czasem może prowadzić do rozwoju chorób serca, cukrzycy czy choroby Alzheimera.
Bakterie mikrobiomu akumulują się w guzie i wspomagają terapię przeciwnowotworową
9 marca 2020, 13:10Bifidobacteria - bakterie mikrobiomu - akumulują się w guzach nowotworowych i zwiększają skuteczność immunoterapii u myszy. Wyniki, które opisano na łamach Journal of Experimental Medicine (JEM), sugerują, że w przyszłości leczenie chorych onkologicznie tymi bakteriami może zwiększyć ich reakcję na terapię przeciwciałami anty-CD47.
Tajemnicze ślady na boku rekina pamiątką po spotkaniu z dużą kałamarnicą
12 czerwca 2020, 10:14Pewnego razu u wybrzeży Hawajów rozegrała się walka między żarłaczem białopłetwym (Carcharhinus longimanus) a dużą kałamarnicą. Jaką? Tego dokładnie nie wiadomo. Świadczą o tym jednak charakterystyczne ślady - okręgi i punkty - uwiecznione na boku rekina przez fotografa podwodnego Derona Verbecka.
Planety bardziej gościnne od Ziemi? Mamy kandydatów, gdzie warunki dla życia mogą być lepsze
11 października 2020, 09:49Amerykańsko-niemiecki zespół naukowcy zidentyfikował 24 planety, które mogą lepiej nadawać się do życia niż Ziemia. Są wśród nich starsze, nieco większe, nieco cieplejsze i prawdopodobnie bardziej wilgotne od Ziemi. Uczeni stwierdzają również, że życie może łatwiej rozwijać się na planetach, które wolniej niż Ziemia krążą wokół gwiazd starszych od Słońca.
Nasze najwcześniejsze wspomnienia są o rok starsze, niż nam się wydaje
14 czerwca 2021, 09:29Najwcześniejsze wspomnienia, jakie przechowujemy w naszej pamięci, pochodzą przeważnie z czasu, gdy mieliśmy 2,5 roku, donoszą autorzy najnowszych badań. Odkrycie, o którym poinformowano na łamach recenzowanego pisma Memory, przesuwa pamięć o najwcześniejszych wydarzeniach z życia o cały rok.
